کنش اجتماعی Social Action

مقاله حاضر تلاشی است در جهت تفهیم هر چه بهتر مفهوم « کنش اجتماعی » در کتاب جدیدالتالیف جامعه شناسی( 1) ، که آن را به همکاران عزیزم در گروه علوم اجتماعی تقدیم می کنم . امید است مورد توجه همکاران محترم واقع شود .

ما پیوسته کنشگر اجتماعی هستیم . بر دیگران تاثیر می گذاریم ، با دیگران ارتباط برقرار می کنیم ، از دیگران می گریزیم ، دیگران را فریب می دهیم ، در دیگران نفوذ می کنیم ، محبت خود را به دیگران نشان می دهیم ، برای دیگران هنر آفرینی می کنیم و... ، تقریبا هر کاری که ما می کنیم عنصر اجتماعی در بر دارد – چرا که دیگران را در نظر می گیرد و به حساب می آورد . همکاری کردن ، بازی کردن، عشق ورزیدن ، به ستیزه پرداختن ، استدلال کردن و..... ما همواره در کنش اجتماعی درگیر هستیم (7).

کنش : «کنش» عبارت از تمام رفتارهای انسانی است که در آن فرد کنشگر معنای ذهنی به رفتارش نسبت می دهد . کنش در این معنا ممکن است مشهود یا صرفا درونی یا ذهنی باشد ، ممکن است شامل مداخله مثبت در یک موقعیت ، یا خودداری عمدی از چنین مداخله ای یا پذیرش منفعلانه وضعیت باشد(1) . منظور ماکس وبر از کنش ، رفتار معنادار و هدفمند است . مفهوم کنش از دیدگاه پارسونز ، همه رفتار انسانی ( ویا هر کنشگر دیگری ) است که انگیزه آن معانی است که توجه او را جلب می کند . پارسونز مفهوم کنش را ابتدا در نظام اجتماعی می سنجد و سپس آنرا به نظام اقتصادی تعمیم می دهد (8) . پارسونز در تشریح منظور خود از مفهوم کنش ، ملاک هایی را برای آن ذکر کرده است که به شرح زیرند : 1- کنش مستلزم وجود یک عامل یعنی یک «کنشگر» است . 2- کنش مستلزم داشتن «هدف» است ( اخذ مدرک تحصیلی ) . 3- کنش در «موقعیتی» انجام می گیرد که مستلزم دو عنصر است : چیزهایی که کنشگر نمی تواند تحت نظارتشان داشته باشد (شرایط) ، ودیگر آن چیزهایی که کنشگر می تواند بر آن ها نظارت داشته باشد (وسایل ) مانند : ( امکانات تحصیلی ، کامپیوتر شخصی) . 4- «هنجارها و ارزش ها » در جهت تعیین گزینش وسایل دستیابی به هدف ها نقش بازی می کنند ، مانند اجرای قوانین اداری (3،2) .

گروه علوم اجتماعي منطقه 15...